Uluslararası Nakliyede Sözleşme Hazırlama Esasları: Sır Lojistik Stratejik Rehberi

Uluslararası ticaretin dinamik yapısında lojistik, sadece bir taşıma işlemi değil, karmaşık bir hukuk ve risk yönetimi sürecidir. Sır Lojistik gibi sektörde güven ve profesyonelliği temsil eden bir marka için doğru hazırlanmış bir nakliye sözleşmesi, hem firmanın operasyonel gücünü korur hem de müşteriye duyulan sadakati hukuksal bir zemine oturtur.

Bu makalede, uluslararası taşımacılıkta bir sözleşmenin olmazsa olmaz unsurlarını, uluslararası konvansiyonların etkisini ve Sır Lojistik’in kurumsal kimliğini koruyacak sözleşme hazırlama esaslarını detaylandıracağız.

1. Sözleşmenin Hukuki Zemini: Uluslararası Konvansiyonlar

Uluslararası nakliye sözleşmeleri, yerel hukuktan ziyade taşımacılık türüne göre belirlenmiş global kurallara tabidir. Sır Lojistik’in hazırlayacağı metinlerde şu konvansiyonlara atıfta bulunulması esastır:

• Karayolu (CMR): Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi, Avrupa ve Orta Doğu taşımalarında temel belirleyicidir. Sözleşmede “Bu taşıma CMR hükümlerine tabidir” ibaresi mutlaka yer almalıdır.

• Denizyolu (Hague-Visby Kuralları): Deniz taşımacılığında taşıyıcının sorumluluk limitlerini çizer.

• Havayolu (Montreal Konvansiyonu): Hava kargoda tazminat ve sorumluluk esaslarını belirleyen güncel standarttır.

Sır Lojistik İçin Kritik Not: Sözleşmede “Uyuşmazlıkların Çözümü” maddesi altında hangi ülkenin mahkemelerinin yetkili olduğu ve hangi hukukun uygulanacağı (Applicable Law) netleştirilmelidir.

2. Tarafların Tanımı ve Operasyonel Kapsam

Sözleşmenin başlangıç kısmında tarafların rolleri gri alan bırakmayacak şekilde tanımlanmalıdır.

• Taşıyıcı (Carrier): Sır Lojistik’in sorumlulukları (asıl taşıyıcı mı yoksa aracı mı?) belirtilmelidir.

• Gönderen (Shipper) ve Alıcı (Consignee): Tarafların tam unvanları ve iletişim detayları yer almalıdır.

• Eşyanın Niteliği: Taşınacak malın cinsi, tehlikeli madde sınıfı (ADR), ağırlığı ve paketleme şekli detaylandırılmalıdır.

3. Teslim Şekilleri ve Incoterms 2020 Uyumu

Sözleşmenin en hayati noktalarından biri, riskin ve maliyetin hangi noktada el değiştireceğidir. Incoterms 2020 standartlarının kullanımı bu noktada zorunluluktur.

• EXW, FOB, DAP veya DDP gibi terimlerin yanına mutlaka teslim yerinin tam adresi yazılmalıdır (Örn: DAP Sır Lojistik Hamburg Depo, Incoterms 2020).

• Gümrükleme masraflarının, vergilerin ve sigorta primlerinin kimin yükümlülüğünde olduğu bu terimlerle sabitlenmelidir.

4. Navlun Bedeli ve Ek Giderlerin Yönetimi

Fiyatlandırma maddesi, Sır Lojistik’in finansal sürdürülebilirliği için net olmalıdır.

• Bekleme Ücretleri (Demuraj): Gümrüklerde veya yükleme/boşaltma alanlarında aracın bekletilmesi durumunda uygulanacak saatlik/günlük ücretler önceden belirlenmelidir.

• Değişken Maliyetler: Akaryakıt fiyatlarındaki aşırı dalgalanmalar (BAF) veya kur farkları (CAF) için fiyat revizyon maddeleri eklenmelidir.

• Ödeme Şartları: Ödemenin ne zaman ve hangi para birimiyle yapılacağı, gecikme faizi oranları ile birlikte belirtilmelidir.

5. Taşıyıcının Sorumluluk Sınırları ve SDR Kavramı

Uluslararası hukukta taşıyıcı, malın gerçek piyasa değerinden ziyade ağırlığı üzerinden sorumlu tutulur. Bu durum SDR (Özel Çekme Hakkı) ile ifade edilir.

Önemli Hatırlatma: CMR Konvansiyonuna göre taşıyıcının sorumluluğu brüt kilo başına 8.33 SDR ile sınırlıdır. Sır Lojistik, müşterilerini bu sınır hakkında bilgilendirmeli ve yüksek değerli emtialar için mutlaka “Emtia Nakliyat Sigortası” önermelidir.

6. Mücbir Sebepler (Force Majeure)

Küresel krizler, savaşlar, salgın hastalıklar veya sınır kapılarının kapatılması gibi durumlar lojistik süreçlerini aksatabilir. Sır Lojistik’i kontrolü dışındaki gecikmelerden korumak için kapsamlı bir mücbir sebep maddesi elzemdir. Bu madde, gecikme kaynaklı tazminat taleplerinin önüne geçilmesini sağlar.

7. Belge Yönetimi ve Gümrük Sorumluluğu

Uluslararası nakliyede belge hatası, operasyonun durması demektir. Sözleşmede;

• TIR Karnesi, Konşimento, Çeki Listesi ve Ticari Fatura gibi belgelerin kimin tarafından, hangi sürede temin edileceği belirtilmelidir.

• Yanlış beyandan kaynaklanan cezai sorumlulukların göndericiye ait olduğu (Indemnification) açıkça yazılmalıdır.

8. Gizlilik ve Veri Güvenliği (KVKK/GDPR)

Modern lojistikte veri, yük kadar değerlidir. Sözleşmeye eklenecek bir gizlilik maddesi, ticari sırların ve müşteri bilgilerinin korunmasını sağlar. Ayrıca, özellikle Avrupa taşımalarında GDPR (Genel Veri Koruma Yönetmeliği) uyumu Sır Lojistik’in kurumsal imajını güçlendirir.

9. Sır Lojistik İçin Alt-Taşıyıcı (Sub-Contractor) Yönetimi

Eğer operasyonun bir kısmı başka bir alt taşıyıcı ile yapılacaksa, sözleşmede Sır Lojistik’in bu yetkiye sahip olduğu ve alt taşıyıcının hatalarından doğacak sorumluluk zinciri netleştirilmelidir. Bu, hukuki karmaşayı önleyen profesyonel bir yaklaşımdır.

Neden Profesyonel Sözleşme?

Uluslararası nakliyede iyi bir sözleşme, sadece kötü günler için bir sigorta değil, aynı zamanda operasyonun standardizasyonudur. Sır Lojistik, hazırladığı sözleşmelerle şeffaflık, güven ve hukuki koruma sağlayarak global rekabette bir adım öne çıkar.

Doğru hazırlanan her madde, sınırların daha kolay geçilmesini ve ticari risklerin minimize edilmesini sağlar.